|
||||||||||
Mevzuat
KDV VE DİĞER VERGİLER
KDV
Anayasanın 94(2) maddesi gereğince Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisinin 22 Temmuz, 1992 tarihli birleşiminde kabul olunan “Katma Değer Vergisi Yasası“ ve buna istinaden çıkarılan Tüzük hükümleri çerçevesinde, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde yapılan aşağıdaki işlemler Katma Değer Vergisine tabidir.
(A) Ticari, Sınai, tarımsal ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler,
(B) Her türlü mal ve hizmet ithalâtı,
(C) Diğer faaliyetlerden doğan teslim ve hizmetler.
(a) Posta, telefon, telgraf, teleks ve bunlara benzer hizmetler ile radyo ve televizyon hizmetleri,
(b) Elektrik ve su teslimleri,
(c) Spor-Toto, Loto ve benzeri oyunlar oynanması, piyango, bahis ve şans oyunları düzenlenmesi, oynanması,
(ç) Müzayede mahallerinde ve gümrük depolarında yapılan satışlar,
(d) Profesyonel sanatçıların yer aldığı gösteriler ve konserler ile profesyonel sporcuların katıldığı sportif faaliyetler ve yarışlar düzenlenmesi veya gösterilmesi,
(e) Genel ve katma bütçeli idarelere, belediyeler ve köyler ile bunların oluşturdukları birliklere, üniversitelere, dernek ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya bağlı olan veya bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya bağlı diğer müesseselerin ticari, sınai, tarımsal ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetleri,
(f ) Gelir Vergisi Yasasında belirtilen taşınır ve taşınmaz mallar ile hakların kiralanması işlemleri,
(g) Rekabet eşitsizliğini gidermek amacıyla isteğe bağlı yükümlülükler suretiyle vergilendirilecek teslim ve hizmetler.
Ticari, sınai, tarımsal faaliyet ile serbest meslek faaliyetinin kapsamı ve niteliği Gelir Vergisi Yasası kurallarına göre; Gelir Vergisi Yasasında açıklık bulunmadığı hallerde ise, diğer ilgili mevzuat kurallarına göre saptanır.
Yukarıda belirtilen faaliyetlerin, yasaların veya resmi makamların gösterdiği gerek üzerine yapılması, bunları yapanların hukuki statü ve kişilikleri, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlığında bulunup bulunmamaları, ikametgâh veya işyerlerinin veya yasal merkez veya iş merkezlerinin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde olup olmaması, işlemlerin niteliğini değiştirmez ve vergilendirmeye engel oluşturmaz.
İthalâtın kamu sektörü, özel sektör veya herhangi bir gerçek veya tüzel kişi tarafından yapılması veya herhangi bir şekil ve surette gerçekleştirilmesi, özellik taşıması, vergilendirmeye tesir etmez.
İthalâtta, malların gümrük vergisine bağlı olup olmadığına bakılmaksızın Gümrük Vergileri Tarife Yasası uyarınca gümrükleme işleminin yapılması vergiyi doğuran olaydır.
Aşağıdaki teslim ve hizmetler vergiden istisnadır.
- Bu Yasaya göre teslimleri vergiden istisna edilen mal ve hizmetlerin ithali,
(B) Diplomatik Hak, Dokunulmazlık ve Ayrıcalıklar Yasası ile Bakanlar Kurulu'nun 19/6/1978 tarih ve Ö.129-78 sayılı Kararları çerçevesinde yapılan ithalât,
(C) Transit, aktarma, gümrük antreposu, geçici depo, gümrük sahası ve serbest bölge rejimlerinin uygulandığı mal ve hizmetler,
(Ç) Gümrük ve İstihsal Yasası’nın 34’üncü maddesi uyarınca yayımlanan Tüzükler kapsamında yapılan geçici ithalât,
(D) Gümrük ve İstihsal Yasası’nın 58’inci maddesi uyarınca yayımlanan “Gümrük Vergileri Kişisel Muafiyetler Tüzüğü”nde yer alan eşyanın anılan Tüzük’teki kayıt ve koşullarla ithali,
(E) Dış Ticaret (Düzenleme ve Denetim) Yasası kuralları uyarınca yayımlanan “Geçici İthalât ve Geçici İhracat Tüzüğü” kapsamında yapılan geçici ithalât,
(F) Gümrük Vergileri Tarife Yasası’nın 9’uncu maddesinde belirtilen malların ithali, (Söz konusu malların yurt dışında bir işleme bağlı tutulması veya asli kısmına bir ilâve yapılması halinde, eşyanın kazandığı değer farkı istisnaya dahil değildir.)
(G) Gümrük Vergileri Tarife Yasası’nın 3’üncü maddesinin (2)’inci fıkrasında belirtilen malların ithali,
(Ğ) Gümrük ve İstihsal Yasası’nın 35’inci ve 37’nci maddelerinde belirtilen malların ithali,
(H) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Güvenlik Kuvvetlerini Güçlendirme Kurumu ile Bakanlar Kurulunca Hayır Kurumu olarak ilân edilen kuruluşların münhasıran kuruluş amaçlarına uygun alanlarda kullanacakları malların doğrudan doğruya bu kurumlarca ithali,
(I) Özürlü oldukları Sağlık Kurulu tarafından onaylanan kişilerin kendi ihtiyaçlarında kullanacakları araç ve gereçlerin (vücuda takılan uzuv ve parçalar dahil ) Gümrük Vergileri Tarife Yasası’nın 10’uncu maddesinin (2)’inci fıkrası uyarınca yapılan Gümrük ve İstihsal Vergileri Tarife (Muafiyetler) Tüzüğü çerçevesinde doğrudan doğruya kendileri tarafından ithali,
(İ) Gümrük ve İstihsal Yasası’nın 30’uncu maddesi uyarınca geri gelen malların ithali; ( Bu Yasa’nın 12’nci maddesinde düzenlenen ihracat istisnasından yararlanarak ihraç olunan, ancak Gümrük ve İstihsal Yasası’nın 30’uncu maddesinde belirtildiği şekilde geri gelen eşyanın, ithalât istisnasından faydalanabilmesi için, bu eşya ile ilgili olarak ihracat istisnasından faydalanılan verginin Gümrük ve Rüsumat Dairesine ödenmesi veya bu miktar kadar teminat gösterilmesi koşuldur.
KDV Yasasının 28 inci maddesinin 1 inci fıkrasına istinaden çıkarılan Tüzük çerçevesinde tahsil edilecek KDV oranları altı cetvel halinde belirlenmiş olup, cetvellerde tanımlanan mal ve hizmet alımlarından %0, %3, %5, %10, %15 ile %20 oranlarında KDV tahsilatı yapılmaktadır.
Kurumlar Vergisi
Tüm sermaye şirketleri ve Kurumlar Vergisi Yasası’nda belirtilen diğer kurumların kazançları Kurumlar Vergisine bağlıdır.
- Yasal merkez veya iş merkezleri KKTC sınırları içinde bulunan kurumlar gerek KKTC sınırları içinde gerekse yabancı memleketlerde elde ettikleri kurum kazançları üzerinden %10 oranında Kurumlar Vergisine tabidir.
- Yasal merkez ve iş merkezlerinden her ikisi de KKTC sınırları içinde bulunmayan yabancı kurumlar, yalnız KKTC’nden elde ettikleri kurum kazançları üzerinden %10 oranında vergilendirilirler.
- Hava ulaşımı ile uğraşan yabancı ulaştırma kurumları, hasılatlarına %5 ortalama emsal oranını uygulamak suretiyle saptanan vergiye matrah olacak kurum kazancı üzerinden %36 oranında vergilendirilirler, kara ve deniz ulaşımı ile uğraşan yabancı ulaştırma kurumları ise, hasılatlarına %10 ortalama emsal oranı uygulamak suretiyle saptanan vergiye matrah olacak kurum kazancı üzerinden %36 oranında vergiye tabi tutulurlar.
Vergiye tabi safi kazanç, yatırım indirimleri ve amortisman giderleri indirimleri yapıldıktan sonra saptanmaktadır.
Çifte vergilendirmeyi önlemek amacıyla, yabancı ülkelerde elde edilerek, KKTC’nde genel netice hesaplarına intikal ettirilen kazançlardan, mahallinde ödenen benzeri vergiler tarh olunan kurumlar vergisinden indirilebilir.
Kurumlar Vergisi, biri Mayıs diğeri Ekim ayında olmak üzere iki eşit taksitte ödenir.
Kurumlar Vergisi Yasası’nda belirtilen kurumlar ödemeleri gereken Kurumlar Vergisi çıkarıldıktan sonra dağıtılmayan kurum kazancı üzerinden %15 Gelir Vergisine tabi tutulur.
Kurumlar Vergisi Yasası kapsamında eğitim veya sağlık hizmetlerine yönelik olarak yüksek öğrenim kurumu, öğrenci yurdu, huzurevi veya sağlık tesisi işletmek amacıyla yatırım yapan KKTC’nde tescilli, ayrı tüzel kişiliğe sahip işletmelerde ve Bakanlar Kurulu’nun saptadığı kalkınmada öncelikli yörelerde faaliyet gösteren ve yasal merkez ve iş merkezleri bu yörede bulunan KKTC’nde tescilli ayrı tüzel kişiliğe sahip imalatçı kurumlar da, dağıtılmayan kurum kazancı kapsamında yapılan gelir vergisi kesintilerinde, yürürlükteki gelir vergisi kesinti oranı yerine, yürürlükteki kesinti oranından fazla olmamak kaydıyla, dağıtılmayan kurum kazancının ödenmiş sermaye miktarına oranı esas alınır.
Gelir Vergisi
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sınırları içinde yerleşmiş gerçek kişilerin, bir takvim yılında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sınırları içinde ve dışında her türlü kaynaktan elde ettikleri kazanç ve iratların safi tutarı Gelir Vergisine bağlıdır.
Çifte vergilendirmeyi önlemek amacıyla yabancı ülkelerde elde edilen kazanç ve iratlar üzerinden ödenen gelir vergileri Gelir Vergisi Yasası’nda belirtildiği şekilde indirilir.
Gelir Vergisi Yasası kapsamında gelir vergisi tarhiyatında, gelir vergisi yükümlülerine başlıca tanınan indirim ve muafiyetler aşağıda belirtilmiştir.
- Sosyal Güvence Giderleri
- Kişisel İndirim
- Özel İndirim
- Eş İndirimi
- Çocuk İndirimi
- Sakatlık ve Yaşlılık İndirimi
Gerçek kişiler Artan Oranlı Vergi Sistemi altında gelir vergisine bağlı tutulurlar. Gelir Vergisi oranları %20 oranından başlayarak %45’e kadar değişmektedir.